محمد بن زكريا الرازي
58
كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )
سپس نيم رطل طباشير ( نوع سفيد اعلى ) ، و يك ( اوقيه ) كافور را در يك هاون پاك خوب بكوبند و نرم نمايند ، و مقدارى از آن شربت را گرمگرم بر اين مخلوط بريزند ، و آن را با قاشقى بهم زنند تا حل گردد ، سپس تمام آنها را با يكديگر مخلوط بنمايند و با قطعاتى از نى شكافخورده يا قطعاتى از چوب بيد ( چوب نى بهتر است ) از اول تا آخر آن را بهم بزنند ، بعد از آنكه طباشير و كافور بر آن اضافه نموده تا ممزوج شود ، سپس آن را پيش و بعد از ظهور علائم آبله استعمال نمايند به نحوى كه گفتيم . اين نسخه در تمام امراض دموى و زردابى و در طاعونها ( طواعين ) « 1 » و ورشكين « 2 » و خناقها و از اين قبيل بيماريها نافع است . باذن خداوند . تا اينجا كلياتى درباره دورى جستن از آبله قبل از پيدا شدن تبى كه نشانه هاى آبله با آن است ، بيان نموديم و كسى كه بخواهد آبله را از خود دور كند ، بايد اين تدابير را به كار بندد تا آبله بطور قطع بروز ننمايد ، يا اگر آبله گرفت ضعيف يا كم خواهد بود و خون بيمار يك مرتبه در مدت كمى فوران و غليان پيدا ننموده و به حالت دوم برنگردد تا مبتلى بعوارض خطرناك و ترسناك گردد ، بلكه با اين ترتيب خون بيمار كمكم و در مدت طولانى و متدرجا و از طريق نضج ، نه از راه عفونت و بدون تبهاى خطرناك بدخيم و ترسناك و موذى و بدون درد تبديل به حالت دوم خواهد شد . اما اگر تبى آمد كه علامات آبله در آن بود ، نبايد نسخههاى بالا را استعمال كرد ، مگر بعد از تامل و تحقيق و اطمينان ، زيرا خطرى كه از خطاى مزبور پيش بيايد بسيار مهم است ، بدليل آنكه اگر خون بجوشد نفخ و باد « 3 » نموده و بر مزاج بيمار مسلط شده و طبيعت از دفع تمام فضولات بخارج يا باعضاء بدن عاجز مىگردد .
--> ( 1 و 2 ) - شرح آنها قبلا آمد . ( 3 ) - مقصود آن است كه حجم خون زياد مىشود .